Strona główna
Historia miasta  |  Kalendarium dziejów  |  Ciekawe miejsca i zabytki  |  Fotografie

Puck - Historia miasta

Jest wielce prawdopodobne, że najstarsze dzieje Pucka potwierdzone wykopaliskami sięgają VI wieku. Badanie prowadzone od 1977 roku mówią, że istniała tu prężnie działająca osada rybacka. Pod wodami zatoki odkryto resztki nabrzeży, konstrukcje drewniane, ceramikę, pozostałości statków.ORP Znalezienie na terenie miasta monet rzymskich, duńskich, arabskich i angielskich świadczyć także może o tym, iż był Puck ośrodkiem o typowo handlowym charakterze. Bliskość morza oraz położenie na szlaku bursztynowym sprzyjało szybkiemu rozwojowi miejscowości.

Wiadomo, że około 1145 roku istniała już osada wraz z portem, przekształcona w XIII w kasztelanię nadmorską. Pierwszy kasztelan o imieniu Ścibor wymieniony jest w 1271 roku. Warto również wspomnieć, że na rok 1150 datuje się powstanie pierwszej parafii w Pucku, nie podparte jest to niestety żadnymi dokumentami. Pewna jest natomiast data 1283, gdzie w dokumentach mowa jest o kapelanie i świątyni będącej pod opieką księcia.ORP Utworzenie w Pucku nowego ośrodka administracyjnego z siedziba kasztelana jako przedstawiciela księcia dało podstawy do rozwoju gospodarczego. Puck stał się ważnym centrum gospodarczym, handlowym i administracyjnym na zachód od Gdańska. Pod koniec XII wieku( prawdopodobnie 1178 rok) Książe Sambor przekazał miejscowość w formie darowizny cystersom. Nadał im również szereg innych przywilejów, przez co zakon stał się jednym z najpotężniejszych i najzamożniejszych na Pomorzu. Jednak około 1220 roku Książe Świętopełk II cofnął ową darowiznę, nadał jednak osadzie prawo odbywania jarmarków.

Początek wieku XIV to okres zaboru Pomorza przez Zakon Krzyżacki. Puck przejęli oni w roku 1310. Sytuacja w mieście uległa znacznym przeobrażeniom. Na miejsce kasztelana desygnowano urzędnika krzyżackiego zwanego rybickim.ORP Zadaniem jego było nadzorowanie żeglugi, rybołówstwa a także pobór podatków i czynszów. Na przełomie XIV i XV wieku na terenie folwarku założonego wcześniej prze krzyżaków wzniesiono zamek. Stał się on odtąd siedziba rybickiego. Nieco wcześniej bo w 1348 roku Puck z rąk wielkiego mistrza Henryka Dusemera otrzymał chełmińskie prawa miejskie. Układ przestrzenny nowo lokowanego miasta z szachownicowym rozplanowaniem ulic zachował się bez zmian do dnia dzisiejszego.

W wyniku germanizacji prowadzonej przez zakon do Pucka zaczęli napływać niemieccy osadnicy. Nie udało się jednak zniszczyć kaszubskiej tożsamości wśród rdzennych mieszkańców tych ziem. Polacy i kaszubi mimo liczebnej mniejszości wciąż mieli silną pozycję zwłaszcza na wsi gdzie germanizacja nie była tak dalece posunięta. W końcu w 1454 roku w wyniku powstania zorganizowanego przez Związek Pruski rozpoczęła się wojna trzynastoletnia i sukcesywne odzyskiwanie władzy w pomorskich miastach. Prawdopodobną datą zajęcia puckiego zamku są okolice 20 lutego 1454. Niebagatelną rolę w walkach z zakonem odegrali gdańszczanie, którzy za zasługi otrzymali w zastaw od króla okręg Pucki. Jednak już w 1457 władze gdańskie zastawiły Puck królowi szwedzkiemu Karolowi Knutsenowi. Dziesięć lat później w roku 1466 Pomorze wróciło do Rzeczpospolitej, a Puck stał się siedziba nowego powiatu. Ponownie pod rządami Gdańska znalazł się Puck w 1491 roku, kiedy Kazimierz Jagiellończyk zastawił gdańszczanom starostwo, które dopiero w 1545 roku król Zygmunt Stary znów odebrał. Czuł bowiem król potrzebę posiadania portowego miasta pozbawionego jednak wpływów wszędobylskich gdańszczan.

Pierwsze próby stworzenia tu floty podejmował już Zygmunt Stary w latach 1517-1522, jednak dopiero w 1567 roku za sprawą Zygmunta Augusta Puck stał się siedziba floty kaperskiej przeniesionej z niesprzyjającego sprawie Gdańska. Wydarzenie to stało się podstawą znacznego rozwoju gospodarczego miasta. Szczególnie pożądanym towarem było wówczas słynne puckie piwo. Śmierć ostatniego z Jagiellonów przyczyniła się do zlikwidowania bazy kaprów w Pucku. Zaczęli oni działać na własny rachunek lub pływali pod innymi banderami. Na krótko w latach 1576-1577 Stefan Batory reaktywował flotę, lecz tylko na okres wojny z Gdańskiem. W roku 1634 Władysław IV zlecił wybudowanie w Pucku stałej bazy dla królewskich okrętów. Zbyt płytkie wody w puckim porcie uniemożliwiły realizację projektu. Zdecydowano, że lepszą lokalizacją będą okolice obecnego Władysławowi i tam też wybudowano forty.

Jedynie Puck i Gdańsk oparły się najazdowi wojsk szwedzkich w czasie pamiętnego potopu w 1656 roku. Wyniszczone wojnami miasto nadane zostało ponownie Gdańskowi. Zaczął się jednak w tym czasie interesować miastem Jan Sobieski, wtedy jeszcze hetman wielki koronny. Starania o wykupienie starostwa trwały kilka lat i dopiero w 1678 roku już jako król Polski stał się Sobieski właścicielem Pucka.

Niekończące się wojny pierwszej połowy XVIII wieku spowodowały poważne zniszczenia i upadek miasta. W wyniku I rozbioru Polski w 1772 roku Puck stracił status miasta powiatowego i został wcielony do prowincji Prusy Zachodnie, a po kolejnej reformie w 1818 roku włączono go do powiatu wejherowskiego. Na przełomie XVIII i XIX wieku zaczęto też rozbiórkę zdewastowanego zamku oraz miejskich fortyfikacji. Trwał postępujący kryzys w mieście, którego apogeum przypadł na lata 1844-1847. Dopiero w latach 60` i 70` sytuacja ulęgła poprawie. Powstała poczta, ukończono budowę szosy Puck-Reda, nieco później uruchomiono komunikacje parową z Gdańskiem, a także połączenie kolejowe z Redą. Spowodowało to stopniową rozbudowę miasta oraz wzrost liczby mieszkańców. Zaczęto także myśleć o turystach, dla których zbudowano Dom Kuracyjny i hotel, otwarto restauracje i kawiarnie. Puck znów przeżywał ożywienie.

10 lutego 1920 roku po odzyskaniu niepodległości nad Zatoką Pucką generał Józef Haller dokonał uroczystych zaślubin Polski z morzem. Obecni byli przedstawiciele rządu oraz samorządu, a także rzesze miejscowej ludności.ORP Rzeczpospolita odzyskała dostęp do morza, a Puck stał się ponownie miastem powiatowym. Rozpoczęła się akcja rozbudowy i modernizacji miasta, która po kilku latach niestety została zatrzymana.

Po trwających od 1 września bombardowaniach, wojska hitlerowskie zajęły Puck. Miasto jednak z wojennej pożogi cudem wyszło bez większych zniszczeń. Po wkroczeniu 12 marca 1945 roku wojsk sowieckich nastąpiło organizowanie nowego porządku. W 1954 roku po raz kolejny staje się Puck miastem powiatowym. Od tego czasu następuje rozwój miasta w znacznym stopniu zorientowany na turystykę. Najważniejsze zabytki odzyskują dawny blask, przez co miasto staje się dużą atrakcja turystyczną. Zaczęto także doceniać specyfikę wód Zatoki Puckiej.

Dziś już nikogo się trzeba przekonywać, że warto przyjechać do Pucka. Wybudowana nowoczesna marina uczyniła z Pucka prawdziwe centrum sportów wodnych. Miłośnicy windsurfingu i innych tego typu sportów przyjeżdżają tu z całego kraju a nawet z Europy. Nie od dziś wiadomo, że Zatoka Pucka należy do najlepszych miejsc do uprawiania sportów wodnych w tej części Europy. Miasto wciąż się rozwija, przyjmując coraz większą liczbę turystów.


Historia miasta  |  Kalendarium dziejów  |  Ciekawe miejsca i zabytki  |  Fotografie

Wstecz