Główne Miasto - historia dzielnicy
Liczne materiały historyczne i archeologiczne pozwalają sądzić, że już w XIII stuleciu na obszarze dzisiejszego Głównego Miasta działała dobrze zorganizowana kupiecka osada. Napływający z głębi Niemiec osadnicy angażowali znaczne kapitały w działalność handlową, nic więc dziwnego że osiedle szybko zdominowało gospodarcze oblicze Gdańska.
Interwencja krzyżacka z 1308 r. przyniosła poważne zniszczenia tej części Gdańska.O właściwym Głównym Mieście mówić można od 1343 r., gdy administracja krzyżacka nadała osadzie chełmińskie prawa miejskie.Dynamiczni i zaradni mieszkańcy Głównego Miasta po upływie kilku dziesięcioleci uznali Zakon Krzyżacki istotne ograniczenie możliwości ekonomicznego rozwoju. Pierwszą poważną próbę uzyskania samodzielności przyniosły wydarzenia z lat 1410-1411. Pod wrażeniem wielkiego zwycięstwa grunwaldzkiego i nadanym miastom pomorskim pierwszych przywilejów, delegaci Głównego Miasta wypowiedzieli posłuszeństwo Krzyżakom i uznali zwierzchność króla polskiego. Nadmiernie ostrożna polityka Władysława Jagiełły i rażący brak zdecydowania w późniejszej fazie wojny pozwoliły Krzyżakom na konsolidację sił i odzyskanie kontroli nad zbuntowanym miastem. Odważne działania głową przypłacili burmistrz Głównego Miasta Konrad Leczkow oraz rajcy Arnold Hecht i Bartłomiej Grosse.
Wojna trzynastoletnie i wyparcie Krzyżaków z Pomorza Gdańskiego otworzyły nowy rozdział w dziejach Głównego Miasta. Wielki przywilej nadany przez króla Kazimierza Jagiellończyka (maj 1457) roztoczył przed kupcami głównomiejskiej dzielnicy szerokie perspektywy rozwoju. Przyznany gdańszczanom monopol na handel polskim zbożem szybko uczynił z miasta największy port basenu Morza Bałtyckiego.
Opartemu o Motławę Głownemu Miastu przypadły największe profity z rozwoju gospodarki portowej.
O dawnym bogactwie Głównego Miasta świadczą obecnie wspaniałe budowle sakralne (np. kościół mariacki - największa na świecie ceglana świątynia) czy świeckie (Dwór Artusa, Złota Brama, Złota Kamienica). Ekonomiczna dynamika Głównego Miasta na społeczne szczyty wyniosła kilkanaście rodów, które były poważane nie tylko w Rzeczpospolitej, lecz również poza jej granicami.W obszarze Głównego Miasta wielkie bogactwo przeplatało się nierzadko z biedą i ubóstwem, dlatego też dzielnica wielokrotnie stanowiła główną arenę rozruchów niezadowolonego ze swojej pozycji społecznej i materialnej pospólstwa. Poważne napięcia występowały już w czasach krzyżackich, za to najbardziej odważne wystąpienie głównomiejskiej biedoty miało miejsce w 1525 r., gdy pod naciskiem pospólstwa ustąpiły skompromitowane władze miejskie. Dopiero interwencja monarchy Zygmunta Starego przywróciła stary, niekoniecznie korzystny porządek.
Opisując dzieje Głównego Miasta nie sposób pominąć uroczystych wizyt królewskich, z których każda przyciągała uwagę wszystkich bez wyjątku gdańszczan i przez długie lata była tematem wspomnień i dyskusji.
Wzdłuż reprezentacyjnego Traktu Królewskiego (ulica Długa i Długi Targ) dumnie defilowały orszaki takich monarchów jak: Kazimierz Jagiellończyk, Zygmunt Stary, Zygmunt August, Władysław IV czy też Jan III Sobieski.Polityczny i gospodarczy upadek Rzeczpospolitej podciął fundamenty bogactwa dzielnicy. Trudne do nadrobienia straty przyniosło oblężenie z 1734 r. Zabór pruski (1793) odciął miasto od polskiego zaplecza, które przez kilka wcześniejszych wieków stanowiło o bogacwtie Gdańska. Krótkotrwały rozdział porządków napoleońskich przyniósł z kolei głównomiejskiemu kupiectwu finansową ruinę.
W pierwszej połowie XIX stulecia brak jakichkolwiek inwestycji zatarł wiele znaków dawnej świetności Głównego Miasta. Dopiero druga połowa stulecia przyniosła znaczne ożywienie. Właśnie wtedy ulice wypełniły się bardzo ciekawą pod względem architektonicznym zabudową. Nastrój i klimat ulic i zaułków uszedł bezpowrotnie z atakiem wojsk radzieckich na silnie umocniony Gdańsk.
Po wojnie szczęśliwie zwyciężyła koncepcja odbudowy Głównego Miasta. Obecnie można się spierać na temat historycznej wiarygodności zabudowy Głównego Miasta, nie zmienia to jednak faktu, że w granicach dzielnicy znajduje się najwięcej turystycznych atrakcji Gdańska.